De rode band in judo is het allerhoogste graadsymbool dat een judoka kan ontvangen. Hij staat voor de 9e en 10e dan, en wordt wereldwijd maar aan een handvol mensen toegekend. Wie een rode band draagt, heeft een leven lang bijgedragen aan judo, niet alleen als vechter, maar ook als leraar, bestuurder of ambassadeur van de sport.
Wat de rode band in judo betekent
In judo werkt het gradensysteem via gekleurde banden, van wit voor beginners tot zwart voor gevorderden. Binnen de zwarte band zijn er verdere graden, de zogenaamde dan-graden, die oplopen van 1e dan tot en met 10e dan. Bij de hogere dan-graden verandert de kleur van de band opnieuw. Vanaf de 6e tot en met de 8e dan draagt een judoka een rode en witte band (ook wel koraalband genoemd). Vanaf de 9e dan draagt een judoka een effen rode band.
De rode band vertegenwoordigt de twee hoogste niveaus in het judograderingssysteem. De 9e dan en de 10e dan zijn zo zeldzaam dat er op elk moment slechts een paar mensen op aarde zijn die deze graad officieel dragen. De 10e dan wordt door de internationale judobond (IJF) vrijwel nooit uitgedeeld en is in de gehele judogeschiedenis maar een zeer klein aantal keren verleend.
Wie krijgt een rode band?
Een rode band wordt niet verdiend door te winnen op toernooien. De graad wordt toegekend op basis van een leven lang verdienste voor judo als geheel. Denk aan het opleiden van generaties judoka’s, het schrijven van standaardwerken, het besturen van nationale of internationale judobonden, of het verspreiden van de judofilosofie wereldwijd.
In de praktijk worden rode banden bijna altijd pas op hoge leeftijd toegekend. Een 9e dan is doorgaans al een imposante prestatie; een 10e dan is bijna mythisch. De Japanse oprichter van judo, Jigoro Kano, was zelf altijd gekleed in een witte band als teken van bescheidenheid, wat laat zien hoe sterk de symbolische kant van het gradensysteem weegt.
Rode band judo op de Olympische Spelen
Op de Olympische Spelen zie je geen rode banden. De dragers van deze graad zijn bijna altijd op gevorderde leeftijd en nemen niet meer actief deel aan wedstrijdcompetities. Op het hoogste competitieniveau draagt vrijwel iedereen een gewone zwarte band, ongeacht welke dan-graad zij hebben. De kleur van de band zegt op de wedstrijdmat weinig over iemands actuele vechtkwaliteit en alles over een levenslange staat van dienst.
Het verschil met de rode en witte band
Er bestaat verwarring tussen de rode band en de rode en witte band (koraalband). De koraalband hoort bij de 6e, 7e en 8e dan en is breed gestreept in rood en wit. Die band is zeldzaam, maar aanzienlijk minder uitzonderlijk dan de effen rode band. Veel geoefende judosporters kennen wel iemand met een koraalband; een echte rode band hebben de meesten in hun leven nooit in het echt gezien.
Hoe dit systeem in Nederland werkt
In Nederland worden hoge dan-graden uitgereikt door de Judo Bond Nederland (JBN). De beslissing over de allerhoogste graden (9e en 10e dan) ligt uiteindelijk bij de internationale judobond, de IJF. De JBN kan een voordracht indienen, maar de uiteindelijke toekenning is een internationale aangelegenheid. Dit maakt de rode band ook op nationaal niveau een buitengewone onderscheiding.
De rode band in judo is daarmee minder een sportprestatie en meer een eretitel. Hij laat zien dat iemand judo heeft geleefd en de sport structureel heeft versterkt. Als je ooit iemand met een effen rode band tegenkomt op de tatami, sta je voor een levende judolegende.