Soorten vissen in de zee zijn onder andere kabeljauw, schol, zeebaars, makreel, haring, roggen en haaien. Sommige leven vlak bij de bodem, terwijl andere in scholen door open water zwemmen. Welke vissen je tegenkomt, hangt onder meer af van de zee, de diepte en het seizoen.
In de Noordzee leven zowel bekende vissen als minder opvallende soorten. Wereldwijd is de variatie nog groter: denk aan kleurrijke rifvissen en vissen die in de donkere diepzee leven.
Welke soorten vissen in de zee leven bij Nederland?
De Noordzee heeft een afwisselende bodem met zand, slib en stenen. Daardoor vinden verschillende zeevissen er voedsel en beschutting. Dit zijn soorten die je in de Noordzee kunt tegenkomen:
- Schol: een platvis met opvallende oranje vlekken. Hij leeft vooral op zandige bodems en eet onder meer wormen en schelpdieren.
- Schar: een kleinere platvis die vaak op zandige plekken voorkomt. De huid voelt ruw aan als je er tegen de richting van de schubben overheen strijkt.
- Bot: een platvis die ook in brak water en riviermondingen kan leven. Hij lijkt soms op schol, maar heeft vaak een ruwe huid langs de zijlijn en de vinnen.
- Tong: een langwerpige platvis met een kleine bek. Hij zoekt vooral op de bodem naar voedsel.
- Kabeljauw: een roofvis met een kindraad en drie rugvinnen. Hij eet onder meer vissen en bodemdieren.
- Wijting: een slanke kabeljauwachtige die onder meer kleine vissen en garnalen eet. Een volwassen wijting heeft meestal geen duidelijke kindraad.
- Schelvis: een kabeljauwachtige met een donkere zijlijn en een donkere vlek boven de borstvin.
- Haring: een zilverkleurige vis die in scholen zwemt en zich vooral met kleine diertjes in het water voedt.
- Makreel: een snelle zwemmer met donkere, golvende strepen op de blauwgroene rug.
- Zeebaars: een zilvergrijze roofvis met stekelige rugvinnen. Hij komt onder meer langs de kust en bij riviermondingen voor.
Deze lijst is niet compleet. Ook soorten als horsmakreel, zeepaling, poon en verschillende roggen leven in de Noordzee. Sommige vissen zijn het hele jaar aanwezig, terwijl andere vooral in een deel van het jaar langs de kust verschijnen.
Bodemvissen: platvissen, ponen en roggen
Veel zeevissen zoeken hun voedsel op of vlak boven de bodem. Platvissen zijn daar goed op aangepast. Een jonge platvis zwemt eerst rechtop. Tijdens de groei verschuift een oog naar de andere kant van de kop. Daarna leeft de vis grotendeels met één zijde op de bodem.
Bij schol en tong zitten de ogen meestal aan de rechterkant. De bovenkant heeft een schutkleur, terwijl de onderkant licht is. Een platvis kan zich deels met zand bedekken, waardoor hij minder opvalt voor roofdieren en prooien.
Een poon ziet er heel anders uit. Deze bodemvis heeft een grote kop en brede borstvinnen. Enkele losse vinstralen gebruikt hij om over de bodem te bewegen en voedsel te zoeken. Roggen hebben juist een afgeplat lichaam met brede borstvinnen. Ze liggen vaak op de zeebodem en eten bijvoorbeeld schaaldieren en andere bodemdieren.
Vissen die in open water zwemmen
Haring en makreel zijn voorbeelden van vissen die vooral in open water leven. Ze zwemmen vaak in scholen. Zo’n groep kan bescherming bieden: voor een roofvis is het lastiger om één vis uit de bewegende massa te kiezen.
Niet alle vissen in open water eten hetzelfde. Haring voedt zich vooral met plankton, kleine organismen die in het water zweven. Makreel eet onder meer plankton en kleine vissen. Grotere roofvissen, zoals tonijnen, jagen op andere vissen en kunnen grote afstanden afleggen.
Veel openwatervissen hebben een gestroomlijnd lichaam. Een zilveren flank helpt ze minder zichtbaar te zijn in het water. De donkere rug valt van bovenaf minder op tegen de donkere zee.
Haaien en roggen zijn ook zeevissen
Haaien en roggen zijn vissen, al zien ze er anders uit dan bijvoorbeeld haring of kabeljauw. Hun skelet bestaat vooral uit kraakbeen in plaats van bot. Ook ademen ze met kieuwen en leven de meeste soorten in zout water.
In de Noordzee komt bijvoorbeeld de hondshaai voor. Dit is een relatief kleine haai met donkere vlekken op zijn lichaam. Ook de stekelrog en de blonde rog komen in de Noordzee voor. Roggen zijn door hun platte vorm goed aangepast aan een leven dicht bij de bodem.
Niet elke haai is een grote jager. De walvishaai is juist een zeer grote vis die plankton en andere kleine organismen uit het water filtert. De naam kan verwarren, maar een walvishaai is een vis en geen walvis.
Soorten vissen in de zee buiten de Noordzee
In warme zeeën leven veel soorten rond koraalriffen. Een rif biedt schuilplaatsen en voedsel. Sommige bewoners vallen op door hun kleuren, terwijl andere juist wegvallen tegen koraal of rotsen.
- Clownvissen leven tussen de tentakels van zeeanemonen. De vis vindt daar beschutting.
- Papegaaivissen hebben tanden die samen een snavelachtige bek vormen. Daarmee schrapen veel soorten algen van harde oppervlakken.
- Koraalvlinders zijn vaak kleurrijk en hebben een afgeplat lichaam. Afhankelijk van de soort eten ze onder meer kleine dieren of delen van koraal.
- Murenes zijn langgerekte roofvissen die zich vaak tussen stenen of in gaten verschuilen.
In de diepzee leven vissen onder heel andere omstandigheden. Daar dringt weinig of geen zonlicht door en is de waterdruk hoog. Sommige diepzeevissen maken zelf licht, bijvoorbeeld om soortgenoten te vinden of prooien te lokken. Lantaarnvissen zijn een groep met zulke lichtorganen.
Zo herken je verschillende zeevissen
De lichaamsvorm is een handig begin. Een vis die plat op de bodem ligt en beide ogen aan één kant heeft, is een platvis. Een vis met een gestroomlijnd lichaam en een gevorkte staart is vaak gebouwd om actief te zwemmen.
Kijk daarna naar kenmerken zoals de vinnen, de bek en het patroon op de huid. Oranje vlekken kunnen op schol wijzen. Donkere strepen op de rug passen bij makreel. Een donkere vlek boven de borstvin is juist een herkenningspunt van schelvis.
Gebruik bij twijfel meerdere kenmerken. Kleur en vlekken kunnen per vis verschillen en jonge vissen zien er soms anders uit dan volwassen exemplaren. Bij een onbekende vis is voorzichtigheid verstandig: de pieterman heeft bijvoorbeeld giftige stekels op zijn rug en kieuwdeksels.
Veelgestelde vragen over zeevissen
Welke zeevissen leven in scholen?
Haring en makreel zwemmen vaak in scholen. Ook andere soorten kunnen in groepen leven, afhankelijk van hun leeftijd, voedsel en omgeving.
Zijn alle platvissen dezelfde soort?
Nee. Schol, schar, bot en tong zijn verschillende soorten. Ze hebben een vergelijkbare platte lichaamsbouw, maar verschillen onder meer in vorm, huid en tekening.
Leven alle zeevissen hun hele leven in zee?
Nee. Sommige vissen trekken tussen zout en zoet water. Zalm groeit bijvoorbeeld voor een deel op zee en trekt naar rivieren om zich voort te planten.
Zijn dolfijnen en walvissen ook vissen?
Nee. Het zijn zoogdieren: ze ademen lucht met longen en zogen hun jongen. Haaien en roggen zijn wel vissen.
Wil je een zeevis herkennen, begin dan bij de vorm en kijk vervolgens naar opvallende details. Vooral de combinatie van vinnen, ogen, bek en tekening helpt om gelijkende soorten uit elkaar te houden.